Ontwikkelingsfases

Op Basisschool Tiliander stemmen we ons onderwijs af op de verschillende ontwikkelingsfasen van kinderen, zoals beschreven door Rudolf Steiner, de grondlegger van het vrijeschoolonderwijs. Steiner zag de ontwikkeling van de mens als een proces dat verloopt in fasen van ongeveer zeven jaar. Iedere fase heeft zijn eigen kwaliteiten, mogelijkheden en uitdagingen, en vraagt een specifieke benadering en passende leerstof. 

Het kind is in de eerste zeven jaar helemaal aan zintuiglijke indrukken overgeleverd. Het leeft met overgave in de hem of haar omringende wereld. Datgene wat vanuit de buitenwereld op het kind toekomt, vraagt vanuit het wezen van het kind om nabootsing. Vanuit deze nabootsingsdrang leert het kind de wereld kennen .

Er is bij het kind een natuurlijke behoefte aan ritme. Niet alleen wat betreft slapen, waken, spelen en eten, maar ook in het herhalen van beweging, klank. Door veelvuldige ritmische herhalingen oefent het kind en ontwikkelt het vaardigheden en vermogens. Er is hier sprake van geleid spelen en leren.

Wanneer een kind leerrijp is, start het in de eerste klas van de onderbouw. In deze fase ontwikkelt het kind fantasievolle denkbeelden die helpen de buitenwereld te begrijpen en in de binnenwereld te plaatsen. De cognitieve processen zijn nog vooral beeldend en spelend van aard.

Rond het 10e levensjaar verandert het gevoelsleven ingrijpend: het kind ervaart voor het eerst een duidelijke scheiding tussen “ik” en de wereld. Dit kan gevoelens van onzekerheid, angst of eenzaamheid oproepen, terwijl het kind zoekt naar een nieuwe balans.

In de prepuberteit (rond 12 jaar) vindt geleidelijk een innerlijk evenwicht plaats. Het kind ontwikkelt een persoonlijkere relatie met de omgeving en toont meer zelfstandigheid. Tegen het einde van deze fase groeit het vermogen tot logisch, abstract denken en zelfstandig oordelen, en ontstaat de eerste voorbereiding op de adolescentie.

In de derde periode van zeven jaar staat de ontwikkeling van de geest centraal. De jonge mens is op zoek naar zijn eigen individuele weg en tracht zich een gezond eigen oordeelsvermogen te vormen.